දණහිසින් ඉහළ සායක් මෙන් වකුටු වී ගිය කොට කලිසම අඩියක් අඩියක් පාසාම ‘සරස්’ ‘සරස්’ නාදයක් නංවයි..ඊටම නොදෙවෙනිව සපත්තුවලට පෑගෙන වියළි කොළ චර චර හඬින් පොඩි වී යයි.. දණහිස දක්වාම ඉහලට අදින ලද මේස් නිසා කූඩැල්ලන්ගෙන් එල්ල වූ ප්රපහාර තරමක් දුරට අඩුවී ගිය නිසා ගමන ද ඉක්මන් විය..මැණික් කටුව දක්වා දිග අත් සහිත කාකි කමිසයත් කොට කලිසමත් ගෙන ආ ගාම්භීර බව දියුණු තියුණු වූයේ විශාල රවුම් තොප්පියක් හිස මත රැඳී තිබීම නිසා පමණක් නොව උඩු අතට කරකැවූ උඩු රැවුල නිසාමය..පොලිස් නිලධාරීන් සිව් දෙනාම තම තමන්ගේ කල්පනාවන්ට නතු වෙමින් මානිස් දෙස විපරම් බැල්මන් රඳවාගෙන අඩිපාර දිග ඇදෙන්නේ මානිස් මැදිවන ලෙසිනි.. තුවක්කුවක් කරෙහි එල්ලා ගත් නිලධාරීන් දෙදෙනෙක්ම මේ අතර වූයේ මිනී මැරීමට තැත් කිරීමේ වරදකට හසු වූ බරපතල අපරාධකරුවෙකු ආරක්ෂාකාරීව පොලිස් ස්ථානයට රැගෙන යාමේ භාරදූර කාර්යය නිසි ආකාරයෙන්  ඉටු කිරීමේ පරම බලාපොරොත්තුව ඇතිවය. 

සීත සෘතුවෙහි අවසානය සනිටුහන් කරමින් ඇමෙරිකාවට වසන්තයේ හිරු උදාවන්නට විය. ඒ 1886 වසරේ මැයි මස මුල් දිනයයි. කාර්මික විප්ලවයෙහි ප්‍රතිඵල ලෙසින් ඇරඹී ඇමෙරිකාව පුරා ඉදිවෙමින් තිබූ කර්මාන්ත ශාලා බොහෝමයකගේ   උදෑසනින්ම ඇන හිටින්නට වූයේ සුළු සේවකයනගේ සුළු වැඩ වර්ජනයක් නිසාවෙනි. හාම්පුතුන්ට එය හිසරදයක් නොවූයේ තණ බිම් මත පතිතව තිබූ තුහින කෙමෙන් කෙමෙන් දියවන්ට පටන් ගන්නා තුරු පමණි. ඔරලෝසුව උදෑසන නවයේ කණිසම පසුකරන විට චිකාගෝ නුවර හේමාකට් චතුරස්‍රය අසලට එක්ව සිටි කර්මාන්ත ශාලා සුළු සේවකයිනගේ පිරිස 10,000කටත් අධික වූහ.

මේ දිනවල වැඩිම අවධානයට ලක්ව තිබෙන්නේ මීතොටමුල්ල කුණු කන්ද නාය යාමෙන් විශාල පිරිසක් මියයාමේ සහ නිවාස විනාශ වීමේ ප්‍රශ්නයයි. සිංහල සහ දෙමල අලුත් අවුරුද්ද සැමරූ අප්‍රේල් 14වැනිදා කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ, කොලොන්නාව, මීතොටමුල්ල කුණු කන්ද නාය ගියේ විශාල විනාශයක් සිදු කරමිනි. මෙම සටහන ලියන මොහොත වනවිටත් කොටසකගේ මළ සිරුරු හමුවී ඇති අතර තවත් පිරිසක් කුණු යට වැළලී මිය යමින් සිටී. මේ කුණු කන්ද වහාම ඉවත් කරන ලෙස ඉල්ලා වසර 10ක් තිස්සේ මීතොටමුල්ල ජනතාව කල උද්ඝෝෂණයට අද මේ ලැබී තිබෙන අවධානය ලැබුනේ නැත.

නිවස පුරාම ඇත්තේ සුළකුදු නොසෙල්වෙන දැඩි නිශ්චලතාවයකි...එළිපත්තේ කණුවකට පිට දී සිටින මානිස් ඈත බතලේගල දෙස නෙත් යොමු කරගෙන සිටි..අයිවන් හා විජේපාල මිදුලේ කිතුල් කොටයකට බර දී සිටින්නේ බර කල්පනාවකිනි.කුඩා දරුවා උර මත නිදි කරවමින් උළුවස්සට හේත්තු වී සිටින ඇසිලිනාගේ නෙතු බිමට බර වී තිබුණි..ලලිතාත් සෝමාත් ඇතුල් කාමරයට වී සිටියේ අප්පච්චිගේ කේන්තියටත් සිදු වූ කළබැගෑණියටත් හේතු වූයේ ඔවුන් බැවිනි..මෙතෙක් නිස්කලංකව පැවති කොරහට දිය බික් වැටීමෙන් කැළඹි ගියේය.ලොට් අංක දෙකට හිමිකම් කියූවෝ තම තමන්ගේම කල්පනා ලෝකවල සිර වී ඇත්තා සේය..ක්ෂණයකින් නැගී ආ මේ මහා වියවුල ගම පුරාම කතාබහට ලක් වෙමින් බෝ දුර පැතිර ගොස් තිබුනි..

 “දැනටමත් නාවලපිටියෙ පොලිසියෙන් අප්පච්චිව හොයනවා ඇති...ගම්පොලටත් දන්නලා ඇත්තෙ..අපි මොකද කරන්නෙ අප්පච්චි..

මට රජයේ විශ්වවිද්‍යාලයකට ඇතුලත් වීමට ලකුණු මදි විය.තැන්පත් කොට තබන ලද මහා ධනයක් නැති අම්මාට තාත්තාට තවත් අවුරුද්දකට මගේ බර පැටවීමට නොසිතුනාට වඩා ගෙදර ඉඳන් ගිරි දුර්ග වන දුර්ග ජල දුර්ග පසු කරමින් පංතියාම මට පත්තියං වුනේ නැත.ඒ නිසා ඒ ලෙවල් වලින් ඉවත්ව දෙහිවල උසස් තාක්ෂන ආයතනයේ උසස් ජාතික කලමනාකරන ඩිප්ලෝමාවට බැඳුනෙමි..අනතුරුව ඩිප්ලෝමාවකට වඩා වටිනාකමින් යුතු යැයි සිතූ නිසා ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාවේදී ව්‍යාපාර පරිපාලන (සාමාන්‍ය )උපාධිය ලබා ඒ සහතිකය මත පළාත් සභා පාසලක ව්‍යාපාර අධ්‍යයන ගුරුවරියක වශයෙන් ශ්‍රී ලංකා ගුරු සේවයේ 3 -1 (අ) පංතියට පත්වීමක් ලදිමි.

ඔවු ඉතින් මගේ එක බාහිර උපාධියකි...

අධික ලෙස රුධිර වහනය සිදු වීම නිසා ඉස්පිරිතාලයට රැගෙන යන විටත් සිරිරත්න සිටියේ ජීවිතයත් මරණයත් අතර දෝලනය වෙමිනි...පිට හරහා වැදී තිබූ පොලු පහර විශාල තැල්මක් ඇති කරමින් පීඩනයට පුපුරා ගොස් ඇත්තේ බලන්නන්ගේ සිත් පවා තිගැස්සෙන සෙයිනි..සරම් චීත්ත ආදියෙන් බැඳ තැබූවත් රුධිර වහනය නැවැත්වීමට නොහැකි සේ තුවාලය බලවත්ය...